Prevođenje kao nužda, “The Law of the Foreign“

Berman za francusku kulturu kaže da “did not need to go through the law of the foreign to affirm its own identity” i time implicira da nemačka, odnosno britanska kultura jesu. 
Okretanje od francuske kulturne hegemonije vodilo je gotovo izvesno i nužno u prevođenje. 
Prevođenje je jedna od dve glavne strategije afirmacije nacionalnog identiteta razjedinjene Nemačke (Munday 2012), i klonule Britanije, kako je Skot zove. Reč je o masovnom prevođenju, antropološkom uzorkovanju i antologizaciji svetske književnosti, i stvaranju pratećeg univerzalizujućeg diskursa, koji sa sobom nosi kako odjek minulog kosmopolitizma, tako i zov kulturnog imperijalizma. Druga je afirmacija identiteta kroz istoriju i kulturno poreklo naroda, nacionalizam. Smatramo da je pseudoprevođenje i prevođenje narodne i nacionalne poezije sublimacija sva tri toka: kosmopolitizma, nacionalizma i kulturnog imperijalizma. 
Prevođenje je odigralo ključnu ulogu u stvaranju nacionalnog identiteta Nemačke i Britanije, bilo uvozom stranog teksta u domaću kulturu ili izvozom domaće kulture na strani tekst. Postojanje dve paradigme i njihovo povezivanje s Nemačkom, odnosno Britanije ne uočavamo samo mi, već i drugi kritičari. Tako na primer Said smatra da je Nemačka vođena duhovnim i istraživačkim interesima, a Britanija, Severna Amerika i Francuska političkim hegemonizmom (navedeno u Beller & Leerssen 2007, 392). Mi se, doduše, ne slažemo u potpunosti s tim da su nemački interesi bili pretežno filološki, mislimo da je politička hegemonija imala samo drugačiji karakter. Kroz prevodilačku praksu su, u drugim tradicijama tražili narative kojima bi obogatili sopstvenu civilizaciju. Dijego Salja je proučio prevođenje mavarskih romansi i zaključuje da se u svakoj ovoj investiciji u egzotičnu drugost (“otherness”) „kulturne razlike zapravo brišu, reprodukuju ili adaptiraju. Bilo da je Islamska Španija objašnjena kao drugi ili inkorporirana kao slična, bila je sastavni deo narativa kojim britanska kultura predstavlja sebe samoj sebi (“represented itself to itself”) i traži svoje mesto u Evropi.“ Proces preinačavanja mavarskih romansi u britanske balade „može biti ocenjen kao mikronarativ unutar širih paradigmi aproprijacije drugosti, pri čemu istraživanje porekla različitih kulturnih tradicija obezbeđuje način približavanja, i obnavljanja, originalnosti sopstvene civilizacije.“ (Saglia 1999, 53) I na drugom mestu: „Nakon Napoleonovih ratova, kontinentalne književnosti su igrale centralnu ulogu u načinu na koji su komentatori zamišljali položaj Britanije na novoj kulturnoj mapi Evrope. Prevodi i aproprijacije postajali su sve relevantniji za debate o engleskim i britanskim književnim i kulturnim identitetima u odnosu na druge evropske tradicije i ideju kohezivnog evropskog književnog nasleđa.“ (Saglia 2019, 17). 
Insceniranje susreta sa kulturnom drugošću vodi do prepoznavanja i prevazilaženja otuđenja, do kako kaže Priket (Prickett 2014), „strastvene interkulturalnosti“ koja se nalazi ne samo u osnovi Novalisove definicije onoga što je nemačko (“Germanness”), već i u njegovoj odbrani prevođenja. Prevodilačka uloga nemačkih romantičara kao uvoznika stranog u Nemačku bila je važna, i to mišljenje deli većina njih. 
Svetska književnost kao oblik kulturnog imperijalizma

Opisali smo već Bauringove i Lokhartove napore na objavljivanju što većeg broja prevoda i napisa o drugim književnostima. Proširimo sada dodatno kontekst. 
Okretanje od francuske kulturne hegemonije značilo je i traženje novog svetskog (evropskog) jezika. Kako kaže Delić (2008, 170), prevođenje strane književnosti na nemački jezik „Gete je video kao način da se njemački jezik postepeno uzdigne do ‘evropskog’ jezika, naročito u odnosu na tada dominantni francuski.“ „U procesu ujedinjavanja svih književnosti Gete je, dakle, vidio veliku šansu njemačkog jezika i njemačke kulture.“ Gete je smatrao da će tako „stranac morati da dolazi na naše tržište i da našim posredništvom dobija robu koju bi teško dobio iz prve ruke“, želeo je da „stranci kod nas traže ono što je napisano na starini“ (navedeno u Delić 2008, 169) Bilo je to vreme stvaranja „svetske književnosti” (Matović i Šubert 2008, 200). Autor ideje svetske književnosti je Gete (Delić 2008, 169). Termin „svetska književnost” postao je popularan zahvaljujući njemu i izvesno je Geteova ideja svetske književnosti uticala na mnoge sastavljače antologija. 
Miloš Đorđević u predgovoru Geteovih Spisa o književnosti i umetnosti kaže da Gete nije definisao pojam koji je sam smislio (Gete 1959, 12), „ali da u onome što on naziva svetskom kniževnošću nacionalne književnosti će se, utičući jedna na drugu, povezati u izvesnu celinu, pri čemu će svaka od njih zadržati svoje osobeno obeležje.“ „Sa pozicije svetske književnosti prevod je glavno sredstvo upoznavanja među narodima, a prevodilac glavni posrednik u opštoj duhovnoj razmeni“ (idem, 13). Prevođenje je „jedan od najvažnijih i najvrednijih poslova u opštem, svetskom prometu“ (ibidem). 
Geteovoj koncepciji svetske književnosti kao stimulativnoj razmeni između nacionalnih književnosti, i prevođenju kao nezaobilaznom putu do svetske književnosti put je utro Herder. Gete je poznanstvo s Herderom smatrao presudnim. (Matović i Šubert 2008, 96, 168). „Prvi koncept svetske književnosti nastaje kao i mnoge druge prve stvari takođe sa Herderom i njegovom zbirkom Volkslieder. Herder je smatrao svetsku književnost velikom celinom i nadao se da će objavljivanje ove prve antologije svetske književnosti sa tekstovima prevedenim sa mnogih jezika iz celog sveta (od Grenlanda preko Perua do Madagaskara), stimulisati nemačku književnost. Herder i drugi su smatrali da bi prevođenje strane poezije bilo dobra vežba za nemačke pesnike i da bi im moglo pomoći da razviju sopstvene talente. Istovremeno se nadao da bi strane književnosti, posebno strane narodne pesme, mogle pomoći Nemcima da pronađu sopstvene nacionalne korene. Dakle, Herder i njegov koncept svetske književnosti preteča su književnog imperijalizma“ (Essman 1998, 151). Herder je u svojim Pismima o unapređenju čovečanstva (1793–1797) „nemački projekat“ sumirao „pozivanjem na pisani kapital nemačke kulture, na književnost u najširem smislu kao medij samospoznaje koja je nedostajala Nemcima“ (Prickett 2014). 
Esman zaključuje: „Tokom devetnaestog veka Nemci su želeli da pronađu sopstveni nacionalni identitet pokušavajući da se otarase stranih uticaja. U književnosti, posebno, to je postignuto nečim što bi se moglo nazvati književnim imperijalizmom: strana književnost je prevođena u velikoj meri, dajući Nemcima osećaj univerzalnosti, što se zauzvrat smatralo razlikovnim obeležjem nemačke književnosti i kulture. Prevodilačke antologije bile su, naravno, veoma pogodan i efikasan medij ovog književnog imperijalizma” (Essman 1998, 150). Esman još ističe da se u predgovorima često mogu naći šovinistički stavovi da nijedan drugi narod nije prevodio tako revnosno i tako dobro kao Nemci ili da je antologija prevoda ”ein deutsches Gedichtwerk“, nemačko poetsko umetničko delo (Essman 1998, 152).
U članku posvećenom nemačkim antologijama i svetskoj književnosti Esman citira Johanesa Šera (Johannes Scherr), urednika prve međunarodne antologije prevoda objavljene 1848. godine koji kaže da su „nemački duh i neumorna potraga za nemačkom naukom uspeli da prisvoje razumevanje intelektualnih proizvoda svih ljudi i vremena u meri u kojoj nijedan drugi narod nije mogao. Književno blago stranih kultura postalo je nemačko zajedničko vlasništvo kroz bogatstvo majstorskih prevoda za koje nijedan drugi narod ne može tvrditi da poseduje. Mi, Nemci se s pravom možemo nazvati vlasnicima Svetske književnosti (Weltliteratur) o kojoj je Gete govorio.“ (Essman 1998, 150–151) 
Iako su Britanci s prikupljanjem i prevođenjem počeli ranije od Nemaca, pa iako je Herder uzor video u Persiju, britanske antologije nisu bile „svetske“, već engleske i škotske. To se desilo tek s nemačkim antologijama, pa prenelo nazad na Britaniju, ali ne u obliku svetskih antologija već megalomanskih projekata objavljivanja prevoda pesama svih nacija.
I istoriju prevođenja u Britaniji tokom romantizma i u XIX veku (od 1779. do 1900) odlikuje pokušaj kulturnih posrednika poput izdavača, prevodilaca, pisaca i novinara da obuzdaju francusku kulturnu hegemoniju. Početkom XIX veka, engleski je bio „jezik kojim se ređe govori“, imao je marginalni status, što ilustruje činjenica da su dela sa engleskog na druge jezike prevođena preko francuskog, kao i da ih je bilo malo. Izuzetak su romani Voltera Skota. Ilustracije radi, prevodi francuskih romana na španski bili su brojniji od prevoda engleskih romana za više od deset prema jedan u prvoj polovini XIX veka. Takođe se opredeljuju za ekspanziju. 
Potpuno isti obrazac vidimo i u Engleskoj. Prevođenje je način da se obnovi engleski pali duh. Britanski prevodioci srpskih i španskih narodnih pesama imali su istu ambiciju, da prevedu svu književnost od nacionalnog značaja na engleski jezik. To se vidi u Lokhartovim Horama (Horae) i Bauringovom serijskom objavljivanju prevoda nacionalnih pesama raznih naroda. Idealizacija nemačkog jezika i nemačke prošlosti bila je od direktne koristi Englezima. Nemački Volk su bili preci Engleza i delili su zajedničko nasleđe (Horsman 1976, 389).